دونالد ترامپ در شبکه «تروث سوشال» نوشت که بمبارانها و حملات آمریکا به ایران را به مدت دو هفته متوقف میکند. او گفت این توقف پس از گفتوگو با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و فیلدمارشال عاصم منیر انجام شده و مشروط به این است که ایران با «بازگشایی کامل، فوری و امن» تنگه هرمز موافقت کند.
او این طرح را «آتشبس دوطرفه» توصیف کرد و گفت اهداف نظامی آمریکا «محقق شده و حتی فراتر رفته است». او همچنین مدعی شد آمریکا یک پیشنهاد ۱۰ بندی از ایران دریافت کرده و این دوره دو هفتهای فرصت میدهد تا توافق نهایی شود.
واکنش بازار و مهمترین تغییرات قیمتی
پس از این پست، سهام آمریکا رشد کرد؛ شاخص S&P 500 بیش از ۱.۵۰٪ و شاخص Nasdaq 100 بیش از ۱.۷۰٪ بالا رفت. طلا هم بیش از ۱.۵۰٪ رشد کرد و حدود ۴,۷۷۰ دلار معامله شد.
نفت WTI بیش از ۷.۵۰٪ سقوط کرد و از حدود ۱۰۸ دلار به ۱۰۱ دلار برای هر بشکه رسید. شاخص دلار آمریکا (DXY) نیز افت خود را ادامه داد و در زمان نگارش این مطلب با کاهش ۰.۴۷٪ روی ۹۹.۵۱ قرار داشت.
این گزارش همچنین دو اصطلاح رایج بازار را توضیح میدهد:
– «ریسکپذیری» (Risk-on): زمانی که سرمایهگذاران به آینده خوشبین میشوند و معمولاً به سمت داراییهای پرریسکتر مثل سهام و برخی ارزها میروند.
– «ریسکگریزی» (Risk-off): زمانی که نگرانی بالا میرود و پول به سمت داراییهای کمریسکتر میرود.
در دورههای ریسکگریزی معمولاً «اوراق قرضه» (Bond: بدهی دولتی/شرکتی با پرداخت سود مشخص)، طلا، دلار آمریکا، ین ژاپن و فرانک سوئیس تقویت میشوند. در دورههای ریسکپذیری، ارزهایی که به کالا و رشد جهانی حساساند (Commodity currencies: ارز کشورهایی که درآمدشان به صادرات کالاهایی مثل نفت، فلزات و مواد خام وابسته است) مانند دلار استرالیا (AUD)، دلار کانادا (CAD)، دلار نیوزیلند (NZD)، روبل روسیه (RUB) و رَند آفریقای جنوبی (ZAR) معمولاً تقویت میشوند.
اعلام آتشبس دو هفتهای فضای «ریسکپذیری» را در بازار تقویت کرده، اما این فضا شکننده است. افت سریع نفت WTI و رشد سهام نشاندهنده آرامش کوتاهمدت است، اما همه چیز به مذاکرات ۱۴ روز آینده بستگی دارد. معاملهگران «اوراق مشتقه» (Derivatives: ابزارهایی مثل اختیار معامله و قرارداد آتی که ارزششان از قیمت دارایی اصلی میآید) باید خود را برای نتیجهای «دوحالته» آماده کنند؛ یعنی یا توافق میشود یا نمیشود و در هر دو حالت «نوسان قیمت» (Volatility: شدت بالا و پایین شدن قیمت در مدت کوتاه) احتمالاً بالا خواهد بود.
با توجه به افت ۷.۵۰٪ نفت WTI، احتمالاً «نوسان ضمنی» (Implied volatility: میزان نوسانی که بازار از قیمت اختیار معامله برداشت میکند) در «اختیار معامله نفت» (Oil options: قراردادی که حق خرید/فروش نفت را با قیمت مشخص تا زمان معین میدهد) بالا رفته است. میتوان به راهبردهایی مثل «استرادل خرید» یا «استرنگل خرید» فکر کرد (Long straddle/strangle: خرید همزمان اختیار خرید و اختیار فروش تا از حرکت بزرگ قیمت در هر جهت سود بگیرد، بدون شرطبندی روی جهت). تنگه هرمز که یک «گلوگاه» مهم برای عبور نفت است و نزدیک به ۲۰٪ مصرف جهانی مایعات نفتی از آن اثر میپذیرد، متغیر اصلی باقی میماند؛ بنابراین شکست مذاکرات میتواند قیمتها را بسیار بالاتر از سطحهای قبلی ببرد.
نوسان سهام و چینش معاملات اختیار
برای شاخصهایی مثل S&P 500، جهش اخیر احتمالاً «شاخص نوسان CBOE (VIX)» را پایین آورده است (VIX: شاخصی که از قیمت اختیار معاملهها به دست میآید و به آن «شاخص ترس» هم میگویند). با افت VIX، «پرمیوم اختیار معامله» (Options premium: مبلغی که برای خرید اختیار پرداخت میشود) معمولاً ارزانتر میشود. الگوی مشابهی بعد از مذاکرات کاهش تنش روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲ دیده شد که VIX در یک هفته بیش از ۱۵٪ افت کرد. معاملهگرانی که فکر میکنند آتشبس پابرجا میماند میتوانند «اسپرد فروش اختیار فروش» روی SPX انجام دهند (Put spread: ترکیبی از دو اختیار فروش برای محدود کردن ریسک؛ معمولاً با هدف دریافت پرمیوم) و از کاهش ترس بازار سود بگیرند.
افت شاخص دلار آمریکا نشانه خروج سرمایه از «پناهگاه امن» است (Safe haven: داراییهایی که در بحرانها معمولاً تقویت میشوند) و به نفع ارزهای کالامحور تمام میشود. میتوان سراغ معاملات نماینده برای سنجش ریسکپذیری رفت؛ مثلاً «خرید دلار استرالیا در برابر ین ژاپن» (Long AUD/JPY: سود زمانی است که AUD نسبت به JPY قویتر شود). در گذشته این جفتارز «همبستگی مثبت» (Correlation: میزان حرکت همجهت دو دارایی) بالایی با S&P 500 داشته و راهی برای معامله احساس کلی ریسکپذیری در بازار ارز است.
رشد غیرمعمول طلا همزمان با رشد سهام و نزدیک شدن آن به ۴,۸۰۰ دلار نشان میدهد بازار بیشتر «دلار ضعیفتر» و «تورم ماندگار» را قیمتگذاری میکند، نه صرفاً پناهگاه امن کلاسیک. دادههای «شاخص قیمت مصرفکننده آمریکا» (CPI: سنجه تورم خانوارها) در ماه گذشته نشان داد «تورم هسته» (Core inflation: تورم بدون اقلام پرنوسان مثل غذا و انرژی) همچنان بالاتر از ۳.۵٪ است؛ روندی که رونق اقتصادی ناشی از کاهش تنش میتواند آن را بدتر کند. میتوان با «اختیار معامله قرارداد آتی طلا» (Options on gold futures/GC: اختیار معامله روی قرارداد آتی طلا) روی ادامه تقاضا برای طلا بهعنوان «پوشش تورم» (Inflation hedge: دارایی برای حفظ ارزش پول در برابر تورم) حساب کرد، حتی اگر «پرمیوم ریسک ژئوپلیتیک» (Geopolitical risk premium: بخشی از قیمت که به خاطر ترس از درگیری/تحریم اضافه میشود) کاهش یابد.
