لوئیس دِ گیندوس، نائبرئیس بانک مرکزی اروپا (ECB)، سهشنبه گفت از نگاه ECB «اعتبار خصوصی» یک ریسک برای ثبات مالی است. «اعتبار خصوصی» یعنی وامدهی و تامین مالی خارج از بانکها و خارج از بازارهای عمومی اوراق، که معمولاً توسط صندوقها و نهادهای مالی غیربانکی انجام میشود و شفافیت و نظارت کمتری دارد. او همچنین «ارزشگذاریهای بالای بازار» و «سیاست مالی سهلگیرانه» در برخی کشورها را هم بهعنوان منابع ریسک مطرح کرد. «سیاست مالی سهلگیرانه» یعنی دولتها با افزایش هزینهها یا کاهش مالیاتها، کسری بودجه را بالا نگه میدارند و بدهی را بیشتر میکنند. این اظهارات به نقل از رویترز منتشر شده است.
این اظهارات یورو را تکان نداد، چون درباره مسیر «سیاست پولی» (تصمیمهای بانک مرکزی درباره نرخ بهره و شرایط تامین پول) علامت روشن و مستقیمی نداد. در زمان انتشار خبر، EUR/USD حدود ۰.۲٪ پایینتر بود و نزدیک ۱.۱۷۶۰ معامله میشد و دلار آمریکا هم قوی بود.
ما شاهد یک ناهماهنگی هستیم: مقامهای اروپایی درباره ریسکهای اعتبار خصوصی و ارزشگذاریهای بالای بازار هشدار میدهند، اما واکنش فوری بازار آرام است. این میتواند نشانه بیخیالی باشد؛ وضعیتی که اغلب قبل از بالا رفتن نوسانها (رفتوبرگشت شدید قیمتها) دیده میشود. برای ما این یک علامت است تا بهدنبال «پوشش ریسک» ارزانقیمت برای شوکهای احتمالی بازار باشیم؛ یعنی ابزارهایی که در افت بازار، زیان را جبران کنند.
شاخص نوسان VSTOXX اکنون نزدیک ۱۳.۸ معامله میشود و در کف چندساله است؛ در نتیجه «اختیار معامله»ها نسبتاً ارزاناند. «اختیار معامله» قراردادی است که حق (نه اجبار) خرید یا فروش را با قیمت مشخص تا زمان معین میدهد. در همین حال، شاخص EURO STOXX 50 با نسبت «قیمت به سودِ مورد انتظار» (Forward P/E) بالای ۱۵ معامله میشود؛ یعنی قیمتها نسبت به سودی که برای آینده پیشبینی میشود بالاست. این رقم بالاتر از میانگین دهساله است و نشان میدهد قیمتها کشیده و گران شدهاند. ترکیب «نوسان ضمنی پایین» (نوسانی که از قیمت اختیار معامله برداشت میشود، نه از نوسان گذشته) و ارزشگذاری بالا، استدلالی قوی برای خرید پوشش ریسکِ افت بازار ایجاد میکند.
نمونه مشابه را در ۲۰۲۱ به یاد داریم که بانکهای مرکزی درباره ریسک تورم هشدار میدادند، اما بازار تا حد زیادی جدی نگرفت؛ تا اینکه افزایش تند نرخ بهره در ۲۰۲۲ باعث «بازقیمتگذاری» بزرگ شد (یعنی قیمت داراییها با شرایط جدید دوباره تنظیم شد). از منظر امروز، این الگوها نشان میدهد هشدارهای رسمی میتوانند علامتهای زودهنگامِ ریسکهایی باشند که بازار فعلاً نادیده میگیرد.
بنابراین، در هفتههای آینده میتوان بهتدریج سراغ «اختیار فروش» (Put) با سررسیدهای بلندمدت روی شاخصهای بزرگ اروپایی رفت. اختیار فروش ابزاری است که با افت قیمت دارایی، ارزشش بالا میرود و برای بیمهکردن سبد سرمایهگذاری بهکار میرود. استفاده از «اسپرد اختیار فروش» (Put Spread) هم میتواند هزینه این بیمه را کنترل کند؛ یعنی همزمان یک اختیار فروش میخریم و یک اختیار فروش دیگر با قیمت اعمال پایینتر میفروشیم تا هزینه کمتر شود، در عوض سقفی برای سود بیمه ایجاد میشود. همچنین باید «اسپردهای اعتباری» شرکتهای اروپایی را زیر نظر داشت؛ مثل شاخص iTraxx Europe Crossover. «اسپرد اعتباری» اختلاف نرخ/بازده وامگیری شرکتها با نرخ کمریسک است و اگر زیاد باز شود یعنی بازار، ریسک نکول و ضعف مالی را بیشتر میبیند. باز شدن محسوس این اسپردها اولین نشانه جدی است که ریسکهای مطرحشده در حال واقعیشدن هستند.
