صورتجلسه نشست سیاستگذاری ماه آوریل بانک مرکزی اروپا نشان داد سیاستگذاران معتقدند ریسکهای افزایشی تورم و ریسکهای کاهشی رشد تشدید شده و برخی اعضا هشدار دادهاند ضعف اقتصاد میتواند خیلی فراتر از پایان درگیریها ادامه پیدا کند. آنها این دوره را یک «شوک منفی عرضه» کلاسیک دانستند؛ یعنی اختلالی که از سمت عرضه کالا و انرژی میآید و هزینه تولید را بالا میبرد و رشد را کند میکند، و آن را متفاوت از وضعیت سال ۲۰۲۲ ارزیابی کردند. شوک قیمت انرژی نهتنها بزرگ، بلکه رو به ماندگاری بیشتر توصیف شد و این خطر وجود دارد که به روند کلی افزایش قیمتها در اقتصاد سرایت کند؛ در عین حال انتظار میرفت تا ماه ژوئن اطلاعات بیشتری درباره اثر آن روشن شود.
در همین حال، در این حسابها آمده بود شواهد کمی وجود دارد که قیمتهای بالاتر انرژی «اثر دور دوم» ایجاد کرده باشد؛ منظور از اثر دور دوم این است که افزایش اولیه قیمتها (مثلاً انرژی) بعداً از مسیر افزایش دستمزدها و قیمتگذاری شرکتها به موج دوم تورم تبدیل شود. همچنین گفته شد برای دیدن چنین اثری در سمت مصرفکننده هنوز زود است، چون ابتدا باید مذاکرات دستمزدی انجام شود. برخی اعضا گفتند با افزایش نرخها مخالفتی نداشتند و برخی دیگر استدلال کردند رویکرد «نادیدهگرفتن موقت» شوک (یعنی واکنش ندادن و صبر کردن تا اثر شوک خودبهخود کم شود) بدون اقدام پولی احتمالاً دیگر مناسب نخواهد بود و تصمیم «لبهبهلبه/سخت» توصیف شد. صورتجلسه همچنین استدلالهایی را ثبت کرد که ریسک «از لنگر درآمدن» دوباره ظاهر شده است؛ یعنی خطر اینکه انتظارات تورمی مردم و بازار از هدف بانک مرکزی فاصله بگیرد و کنترل تورم سختتر شود. همچنین گفته شد حتی توافق قطعی برای پایان جنگ هم قرار نیست سریعاً ریسکهای تورمی را برگرداند. در بازارها، EUR/USD کمی بالاتر از ۱.۱۶۰۰ بود و در روز ۰.۱۲٪ افت کرد.
چالشهای سیاستگذاری ECB و پیامدهای بازار
میبینیم سیاستگذاران میپذیرند ریسکهای تورمی ماندگارتر شده و احتمال سرایت آن به افزایش گستردهتر قیمتها بالاتر رفته است. دادههای اولیه (فلش) ماه مه نشان داد تورم منطقه یورو در ۳.۱٪ «چسبنده» مانده است؛ یعنی پایین آمدن آن کند است و سریع به هدف بانک مرکزی برنمیگردد. با توجه به رشد دستمزدهای توافقی (دستمزدهایی که در قراردادهای کار جمعی تعیین میشود) که برای سهماهه اول ۲۰۲۶ برابر ۴.۲٪ گزارش شده، ریسک اثر دور دوم اکنون نگرانی جدیتری است.
این یعنی احتمالاً باید برای نرخهای بهره کوتاهمدت بالاتر آماده بود، چون بعید است بانک مرکزی اروپا بتواند موضع فعلیاش را حفظ کند. با نگاه به دوره افزایش نرخها در سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ میبینیم وقتی اجماع تغییر کرد، اقدام سیاستی هم سریع و قاطع انجام شد. بنابراین «پرداخت نرخ ثابت» در سوآپهای نرخ بهره کوتاهمدت (قراردادی که در آن یک طرف نرخ ثابت میپردازد و نرخ شناور میگیرد، تا از رشد نرخها سود ببرد) یا «فروش» قراردادهای آتی یوریبور (قراردادهایی روی نرخ بهره بینبانکی یورو که با بالا رفتن انتظارات نرخ بهره معمولاً قیمتشان پایین میآید) برای فصلهای پیش رو میتواند سودآور باشد.
فرصتها در بازار ارز و نوسان
احتمال افزایش نرخ بهره، در بازار ارز هم فرصت ایجاد میکند، بهویژه اگر بانکهای مرکزی دیگر فعلاً دست نگه دارند. به نظر ما خرید «اختیار خرید» EUR/USD (کال آپشن؛ حق خرید در یک نرخ مشخص در آینده، با زیان محدود به مبلغ پرداختی) راهی محتاطانه برای بهرهبردن از تقویت یورو و در عین حال محدود کردن ریسک نزولی است. با توجه به اینکه این جفتارز حدود ۱.۰۹۵۰ معامله میشود، انتخاب قیمت اعمال بالاتر از ۱.۱۱۰۰ برای سهماهه سوم منطقی به نظر میرسد.
با توجه به اینکه تعدادی از اعضا قبلاً طرفدار سیاست سختگیرانهتر بودهاند، هر تصمیم پیش رو احتمالاً «لبهبهلبه» خواهد بود و این یعنی نوسان بازار میتواند بالا برود. شاخص نوسان یورو استاکس ۵۰ (VSTOXX؛ معیاری از نوسان مورد انتظار بازار سهام اروپا که از قیمت اختیار معاملهها استخراج میشود) در سطح نسبتاً پایین ۱۴ قرار دارد؛ یعنی اختیار معاملهها از نظر قیمتگذاری ارزانترند. در چنین شرایطی، خرید «استرادل» (ترکیب خرید همزمان اختیار خرید و اختیار فروش با یک قیمت اعمال و سررسید یکسان، برای سود گرفتن از حرکت بزرگ قیمت در هر جهت) روی یورو یا شاخصهای بزرگ سهام اروپا پیش از نشست سیاستی ژوئن میتواند جذاب باشد.
