دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت ایالات متحده محاصره دریایی ایران را تا زمانی که با تهران بر سر برنامه هستهای ایران به توافق برسد، ادامه میدهد. بلومبرگ روز چهارشنبه گزارش داد.
ترامپ گفت پیشنهاد اخیر ایران برای بازگشایی تنگه هرمز را رد کرده، چون به گفته او باعث میشد مذاکرات هستهای به زمان دیگری موکول شود.
واکنش بازار و اثر فوری بر قیمت
ایران روز چهارشنبه هشدار داد اگر آمریکا به محاصره کشتیهای مرتبط با ایران ادامه دهد، با «اقدام نظامی بیسابقه» روبهرو خواهد شد.
ترامپ گفت ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند، در حالی که ایران میگوید اهداف هستهایاش صلحآمیز است.
نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI، شاخص قیمت نفت آمریکا) در زمان نگارش این گزارش ۷.۶۰٪ رشد داشت و به ۱۰۴.۹۰ دلار رسید.
این وضعیت سال گذشته هم تکرار شد؛ تنشها درباره محاصره دریایی آمریکا باعث شد قیمت نفت WTI از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه عبور کند. جهش بیش از ۷٪ نشان داد بازار چقدر سریع «ریسک ژئوپولیتیک» (ریسک ناشی از تنشهای سیاسی و نظامی) در خلیج فارس را در قیمتها لحاظ میکند. این حرکت به معنی ایجاد فرصت مشخص در بازار انرژی برای معاملهگرانی بود که آماده اقدام بودند.
پوشش ریسک و موقعیتگیری برای نوسان
در هفتههای پس از اعلام سال ۲۰۲۵، راهبرد مناسب این بود که از افزایش قیمت نفت سود گرفته شود؛ برای این کار از «مشتقهها» (ابزارهای مالی که ارزششان از قیمت داراییهایی مثل نفت میآید) استفاده میشود. خرید «اختیار خرید» (Call Option؛ قراردادی که حق خرید در قیمت مشخص را میدهد) روی قراردادهای آتی WTI یا برنت (Brent؛ شاخص جهانی نفت) مستقیمترین روش برای بهرهگیری از تشدید تنشها و احتمال کمبود عرضه بود. با توجه به اینکه روزانه حدود ۲۱ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکند، هر نوع محاصره تهدید جدی برای عرضه جهانی است.
همزمان لازم بود در برابر آسیب گستردهتر به اقتصاد ناشی از شوک طولانیمدت قیمت نفت هم پوشش ریسک انجام شود. این یعنی خرید «اختیار فروش» (Put Option؛ قراردادی که حق فروش در قیمت مشخص را میدهد) روی بخشهایی که از افزایش هزینه سوخت بیشترین ضربه را میخورند، مثل صندوقهای قابل معامله بورسیِ شرکتهای هواپیمایی و حملونقل. «ETF» (صندوق قابل معامله بورسی) نوعی صندوق است که مثل سهم در بورس خرید و فروش میشود. این روش از سبد سرمایهگذاری در برابر افت تقاضا (کاهش مصرف بهدلیل گرانی انرژی) که معمولاً بعد از جهش سریع قیمت انرژی رخ میدهد، محافظت میکرد.
این رخدادهای ژئوپولیتیک معمولاً محرک کلاسیک «نوسان بازار» هستند؛ بنابراین آماده بودن برای جهش «VIX» اهمیت داشت. VIX (شاخص ترس/نوسان والاستریت که انتظارات بازار از نوسان شاخص S&P 500 را نشان میدهد) در سال ۲۰۲۵ ظرف چند روز از محدوده پایین ۲۰ به بالای ۳۵ رسید. خرید اختیار خرید VIX یا «قرارداد آتی VIX» (VIX Futures؛ قراردادی برای معامله قیمت آینده VIX) راهی مستقیم برای معامله افزایش عدمقطعیت در بازار بود.
این واکنش غافلگیرکننده نبود؛ کافی بود به واکنش بازار در بحران ۲۰۲۲ روسیه و اوکراین نگاه کنیم که نفت برنت را تا نزدیک ۱۴۰ دلار برای هر بشکه بالا برد. تجربه تاریخی نشان میدهد درگیریهای نظامی که پای تولیدکنندگان بزرگ نفت در میان باشد، معمولاً به افزایش قیمت و نوسانِ ماندگار منجر میشود. مدلهای معاملاتی آن دوره هم نشان میداد این روندها اغلب چند هفته ادامه پیدا میکنند.
حتی حالا در آوریل ۲۰۲۶، بازار محتاط است و گزارشهای جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد موجودی جهانی نفت خام هنوز ۳٪ پایینتر از میانگین پنجساله است. «موجودی نفت» یعنی حجم نفت ذخیرهشده در انبارها. این کمبود نسبی یعنی هر تهدید تازه در سمت عرضه (اختلال در تولید یا حملونقل) میتواند جهشی مشابه ایجاد کند. بازار «اختیار معامله» (Options Market؛ بازاری که در آن قراردادهای اختیار خرید و فروش معامله میشود) اکنون برای سهام حوزه انرژی نسبت به همین زمان سال گذشته، نوسان بالاتری را در قیمتها لحاظ کرده است.
