امارات متحده عربی اعلام کرد از ۱ مه از اوپک و اوپکپلاس خارج میشود؛ رویترز این خبر را گزارش داد. این اقدام پس از بازنگری در راهبرد انرژی این کشور انجام میشود.
این تصمیم در شرایط افزایش تنشها در پی درگیری با ایران گرفته شده است. تهدیدها علیه تنگه هرمز، صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت فشار گذاشته است.
ریسکهای تنگه هرمز
تنگه هرمز یک «گلوگاه» حیاتی است؛ یعنی مسیر باریکی که بخش بزرگی از جریان جهانی نفت و «گاز طبیعی مایعشده (LNG)» از آن عبور میکند. LNG همان گازی است که برای حملونقل، آن را سرد میکنند تا به مایع تبدیل شود. اختلال در این مسیر، مسیرهای گستردهتر تأمین انرژی را هم دچار مشکل کرده است.
خروج امارات، اندازه گروهی را کوچکتر میکند که سالها تحت نفوذ عربستان سعودی بوده است. این موضوع میتواند اختلافها بر سر «سهمیه تولید» (سقف تولید تعیینشده برای هر کشور) و مسیر سیاستگذاری را بیشتر کند.
رویترز گزارش داد مقامها میخواهند برنامه انرژیای داشته باشند که با اولویتهای ملی فراتر از نفت هماهنگ باشد. این گزارش همچنین زمانبندی را به نگرانیها درباره حمایت منطقهای پس از چند حمله در جریان درگیری مرتبط دانست.
در بازارها، نفت خام آمریکا (WTI) پس از انتشار خبر برای مدت کوتاهی تا حدود ۹۶ دلار افت کرد و سپس به حوالی ۹۷.۶۰ دلار برگشت؛ یعنی ۲.۸٪ رشد در همان روز.
پیامدهای معاملاتی و نوسان قیمت
با خروج امارات از اوپکپلاس در ۱ مه، بازار نفت وارد دورهای از ابهام شدید میشود. از یک طرف، احتمال افزایش عرضه از سوی امارات میتواند عامل «کاهشی» برای قیمت باشد؛ از طرف دیگر، «حق بیمه ریسک ژئوپولیتیک» (افزایش قیمت به دلیل خطرات سیاسی و امنیتی) مرتبط با ایران میتواند عامل «افزایشی» قوی باشد. نتیجه این تضاد، بالا رفتن نوسان است و برای معاملهگران، خودِ نوسان میتواند مهمتر از پیشبینی جهت قیمت باشد.
انتظار میرود امارات بتواند نسبتاً سریع بیش از ۱ میلیون بشکه در روز به عرضه اضافه کند، چون دیگر به سهمیهها پایبند نیست. این موضوع «حاشیه ظرفیت مازاد» را به چالش میکشد؛ ظرفیت مازاد یعنی توان تولید اضافی که در صورت نیاز میتوان سریع وارد بازار کرد. در گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، این حاشیه برای سایر اعضای اوپک حدود ۵ میلیون بشکه در روز عنوان شده است. اگر تنشهای تنگه هرمز بیشتر نشود، افزایش عرضه میتواند رشد قیمت را محدود کند.
با این حال، تهدید تنگه هرمز که نزدیک به یکپنجم نفت مصرفی روزانه جهان از آن عبور میکند، بسیار جدی است. هر اختلالی در آن میتواند اثر افزایش تولید امارات را تحتالشعاع قرار دهد و سناریوی جهش بزرگ قیمت را ایجاد کند. نمونهای از چنین «حق بیمه ریسک» در سال ۲۰۲۵ و پس از درگیریهای اولیه دیده شد که برای مدتی کوتاه قیمتها را بالای ۱۱۰ دلار برد.
در گذشته نیز بحران اوپکپلاس در سال ۲۰۲۰ نشان داد هماهنگی عرضه چقدر میتواند سریع از هم بپاشد و به رقابت برای سهم بازار تبدیل شود؛ رقابتی که حتی قیمت قراردادهای آتی WTI را برای مدتی به محدوده منفی برد. «قرارداد آتی» یعنی قراردادی برای خرید یا فروش در تاریخی مشخص در آینده. هرچند وضعیت تقاضا اکنون قویتر است، این سابقه نشان میدهد حرکتهای بسیار بزرگ همچنان ممکن است.
در چنین فضایی، راهبردهای «مشتقه» (ابزارهای مالی که ارزششان از قیمت دارایی اصلی مثل نفت میآید) میتواند به جای شرطبندی روی جهت، روی نوسان متمرکز شود. «اختیار معامله (آپشن)» یکی از این ابزارهاست که حق خرید یا فروش را با قیمت مشخص میدهد. «استردل» یعنی خرید همزمان اختیار خرید و اختیار فروش در یک قیمت اعمال؛ «استرنگل» مشابه است اما با دو قیمت اعمال متفاوت. این روشها میتوانند از جهش قیمت در هر جهت سود ببرند. در حال حاضر «نوسان ضمنی» (انتظاری که بازار از نوسان آینده در قیمت آپشنها نشان میدهد) در قراردادهای ژوئن و ژوئیه بالا رفته و شاخص نوسان نفت خام CBOE با نماد OVX به سمت ۵۰ حرکت کرده است؛ سطحی که از آشفتگی بازار در ۲۰۲۲ بهطور پایدار کمتر دیده شده بود.
همچنین باید «اختلاف قیمت برنت و WTI» را بهعنوان نشانه فشار بازار زیر نظر گرفت. برنت معیار قیمتگذاری جهانیتری است و به اختلالهای خاورمیانه حساستر است. در دورههای درگیری در خاورمیانه، این فاصله معمولاً بیشتر میشود. افزایش این فاصله یعنی بازار احتمال «شوک عرضه» (کاهش ناگهانی عرضه) از منطقه خلیج فارس را بالاتر ارزیابی میکند.
