چگونه جفت‌ارزهای همبسته را با قراردادهای مابه‌التفاوت (CFD) معامله کنیم

نکات کلیدی:

• جفت‌ارزهای همبسته، جفت‌هایی هستند که معمولاً حرکت قیمتی مرتبط دارند؛ یا هم‌جهت بالا و پایین می‌روند یا خلاف جهت هم حرکت می‌کنند.
• همبستگی با «ضریب همبستگی» سنجیده می‌شود؛ عددی بین +۱ تا -۱ که میزان همراهی حرکت دو جفت‌ارز را نشان می‌دهد.
• شناخت همبستگی کمک می‌کند ناخواسته ریسک را دو برابر نکنید، تنوع‌سازی منطقی داشته باشید و «پوشش ریسک (هج)» انجام دهید؛ یعنی با یک معامله دیگر بخشی از زیان احتمالی را جبران کنید.
• همبستگی ثابت نیست و با نرخ‌های بهره، وضعیت ریسک‌پذیری بازار و رویدادهای جهانی تغییر می‌کند.
• با «قرارداد مابه‌التفاوت (CFD)» می‌توانید از یک حساب، روی هر دو سمت یک همبستگی معامله کنید؛ یعنی هم خرید و هم فروش را در متاتریدر ۴ و ۵ انجام دهید. (CFD ابزار معاملاتی است که مالک ارز نمی‌شوید و فقط از تغییر قیمت سود/زیان می‌گیرید.)

هر معامله‌گر بازار فارکس (بازار خریدوفروش ارز) دیر یا زود یک نکته را می‌بیند: حرکت بسیاری از ارزها با هم ارتباط دارد. این ارتباط معمولاً از اقتصادهای مرتبط، جریان‌های تجاری و عوامل مشترک بازار می‌آید. یادگیری معامله روی جفت‌ارزهای همبسته، یکی از کاربردی‌ترین مهارت‌ها برای معامله‌گران CFD است.

وقتی رابطه جفت‌ها را بفهمید، از یک اشتباه رایج جلوگیری می‌کنید: این‌که بدون توجه، یک ریسک را چند بار تکرار کنید. همچنین روش‌های بهتر برای تنوع‌سازی و پوشش ریسک به دست می‌آورید.

در این راهنما، همبستگی جفت‌ارزها را ساده و کاربردی توضیح می‌دهیم: همبستگی یعنی چه، کدام جفت‌ها معمولاً با هم حرکت می‌کنند، چرا چنین است و چطور از این دانش برای معامله عملی در متاتریدر ۴ یا متاتریدر ۵ استفاده کنید.

جفت‌ارزهای همبسته چیستند؟

همبستگی زمانی رخ می‌دهد که دو یا چند جفت‌ارز، حرکت قیمتی مرتبط داشته باشند. یعنی وقتی یکی حرکت می‌کند، دیگری هم معمولاً در جهتی قابل‌انتظار حرکت می‌کند. این ارتباط می‌تواند قوی، متوسط یا تقریباً بی‌اثر باشد.

همبستگی در معامله فارکس یعنی چه؟

در فارکس، همبستگی نشان می‌دهد دو جفت‌ارز در گذشته تا چه حد نسبت به هم حرکت کرده‌اند. این شاخص دلیل حرکت را توضیح نمی‌دهد؛ فقط می‌گوید معمولاً با هم حرکت کرده‌اند یا خلاف هم. معامله‌گران از آن به‌عنوان راهنمای آماری استفاده می‌کنند، نه یک قانون قطعی.

همبستگی مثبت چیست؟

همبستگی مثبت یعنی دو جفت‌ارز معمولاً هم‌جهت حرکت می‌کنند؛ وقتی یکی بالا می‌رود، دیگری هم غالباً بالا می‌رود.

یک مثال ساده:

• EUR/USD در یک جلسه صبحگاهی ۵۰ پیپ رشد می‌کند. (پیپ کوچک‌ترین واحد رایج برای اندازه‌گیری تغییر قیمت در فارکس است.)
• GBP/USD که همبستگی مثبت دارد، در همان بازه حدود ۴۰ پیپ رشد می‌کند.
• معامله‌گری که هر دو را «خرید (لانگ)» گرفته، از هر دو سود می‌گیرد؛ اما در عمل در معرض یک حرکت مشترک قرار دارد.

اگر به‌جای آن، دلار آمریکا تقویت می‌شد، احتمالاً هر دو معامله هم‌زمان وارد زیان می‌شدند. این همان ریسک دوگانه در همبستگی مثبت است.

همبستگی منفی یا معکوس چیست؟

همبستگی منفی یا همبستگی معکوس یعنی دو جفت‌ارز معمولاً خلاف جهت هم حرکت می‌کنند؛ وقتی یکی بالا می‌رود، دیگری تمایل دارد پایین بیاید.

یک مثال کلاسیک:

• EUR/USD با تقویت یورو در برابر دلار، ۶۰ پیپ رشد می‌کند.
• USD/CHF هم‌زمان حدود ۵۵ پیپ افت می‌کند.
• معامله‌گری که EUR/USD را خریده و هم‌زمان USD/CHF را فروخته (شورت)، ممکن است از هر دو جهت سود بگیرد.

این رفتار آینه‌ای، پایه بسیاری از روش‌های پوشش ریسک (هج) است؛ یعنی باز کردن معامله‌ای که معمولاً بخشی از زیان معامله دیگر را جبران می‌کند.

همبستگی فارکس چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

همبستگی با «ضریب همبستگی» اندازه‌گیری می‌شود؛ یک عدد بین +۱ تا -۱ که خلاصه می‌کند دو جفت‌ارز در یک دوره زمانی انتخابی چگونه نسبت به هم حرکت کرده‌اند.

عدد +۱ یعنی حرکت کاملاً هم‌زمان، عدد -۱ یعنی حرکت کاملاً مخالف، و عدد نزدیک ۰ یعنی رابطه قابل‌استفاده‌ای دیده نمی‌شود. بسیاری از معامله‌گران مقادیر بالاتر از +0.7 یا پایین‌تر از -0.7 را مهم در نظر می‌گیرند.

کدام جفت‌ارزها بیشترین همبستگی را دارند؟

حالا به نمونه‌های واقعی می‌رسیم. فهرست زیر برای استفاده کنار نمودارها کاربردی است. این روابط معمولاً دیده می‌شوند، اما دائمی نیستند.

کدام جفت‌ارزها همبستگی مثبت دارند؟

این جفت‌ها معمولاً با هم بالا و پایین می‌روند، چون یک ارز مشترک دارند یا تحت یک عامل مشترک حرکت می‌کنند.

اگر چند مورد از این‌ها را هم‌زمان خرید بگیرید، ممکن است به‌جای چند معامله کوچک، در عمل یک معامله بزرگ داشته باشید.

کدام جفت‌ارزها همبستگی منفی دارند؟

یک فهرست کوتاه از همبستگی منفی در بازارهای اصلی:

جفت‌هایی که دلار آمریکا در یکی به‌عنوان ارز اول و در دیگری به‌عنوان ارز دوم قرار می‌گیرد، بیشتر این رفتار معکوس را نشان می‌دهند.

آیا EUR/USD و GBP/USD همبسته‌اند؟

بله. EUR/USD و GBP/USD معمولاً همبستگی مثبت و قوی دارند. هر دو در برابر دلار آمریکا قیمت‌گذاری می‌شوند؛ بنابراین وقتی دلار تضعیف می‌شود، یورو و پوند غالباً هم‌زمان در برابر دلار تقویت می‌شوند.

این رابطه همیشه کامل نیست. یورو و پوند به تصمیم‌های بانک‌های مرکزی خود هم واکنش نشان می‌دهند: «بانک مرکزی اروپا» و «بانک مرکزی انگلیس». اگر سیاست‌های آنها متفاوت شود، همبستگی می‌تواند کاهش پیدا کند. با این حال، بیشتر مواقع هر دو در یک مسیر کلی حرکت می‌کنند.

چرا EUR/USD و USD/CHF همبستگی معکوس دارند؟

EUR/USD و USD/CHF به دلایل ساختاری اغلب خلاف جهت حرکت می‌کنند. جایگاه دلار را در هر جفت ببینید:

• در EUR/USD، دلار ارز دوم است (ارز «مقابل/قیمت‌گذاری»؛ یعنی قیمت یورو با دلار سنجیده می‌شود).
• در USD/CHF، دلار ارز اول است (ارز «پایه»؛ یعنی واحد اصلی معامله).

پس وقتی دلار تقویت می‌شود، EUR/USD معمولاً افت می‌کند اما USD/CHF غالباً رشد می‌کند. همچنین فرانک سوئیس و یورو ارتباط اقتصادی نزدیکی دارند و این اثر آینه‌ای را تقویت می‌کند.

چرا جفت‌ارزها با هم حرکت می‌کنند؟

همبستگی معمولاً از چند عامل مشخص می‌آید. شناخت آنها کمک می‌کند بفهمید چه زمانی همبستگی احتمالاً برقرار می‌ماند و چه زمانی ممکن است از بین برود.

نقش ارزهای مشترک در ایجاد همبستگی

ساده‌ترین دلیل همبستگی، وجود یک ارز مشترک است. اگر دو جفت‌ارز هر دو دلار آمریکا را داشته باشند، معمولاً با اخبار دلار هم‌زمان واکنش نشان می‌دهند.

• داشتن ارز دوم مشترک (مثل EUR/USD و GBP/USD) معمولاً همبستگی مثبت می‌سازد.
• قرار گرفتن دلار در دو سوی متفاوت (مثل EUR/USD و USD/CHF) معمولاً همبستگی منفی ایجاد می‌کند.

به همین دلیل، بسیاری از جفت‌ارزهای همبسته به‌نوعی به دلار آمریکا گره خورده‌اند.

چطور دلار آمریکا همبستگی جفت‌های اصلی را شکل می‌دهد

دلار آمریکا محور اصلی بازار فارکس است.

طبق نظرسنجی سه‌سالانه ۲۰۲۵ «بانک تسویه بین‌المللی (BIS)» (نهاد جهانی گردآوری آمار و استانداردهای بانکی)، دلار آمریکا در ۸۹.۲٪ از معاملات در یک سمت معامله حضور داشت (در ۲۰۲۲: ۸۸.۴٪). گردش روزانه جهانی معاملات ارز در بازار «فرا بورس (OTC)» (یعنی معاملات خارج از بورس‌های رسمی و عمدتاً بین بانک‌ها و کارگزاران) در آوریل ۲۰۲۵ به ۹.۶ تریلیون دلار رسید که نسبت به ۷.۵ تریلیون دلار سه سال قبل، ۲۸٪ رشد داشت.

چون دلار در بیشتر جفت‌های اصلی حضور دارد، اخبار مهم آمریکا می‌تواند هم‌زمان چند جفت را جابه‌جا کند: گزارش قوی اشتغال آمریکا ممکن است USD/JPY و USD/CHF را بالا ببرد و هم‌زمان EUR/USD و GBP/USD را پایین بیاورد. همین یک خبر، شبکه‌ای از همبستگی‌ها می‌سازد.

چرا ارزهای کالایی همبسته‌اند (AUD، NZD، CAD و ارتباط با نفت)

دلار استرالیا، دلار نیوزیلند و دلار کانادا را معمولاً «ارزهای کالایی» می‌نامند؛ یعنی اقتصادشان به صادرات کالاهایی مثل فلزات، محصولات کشاورزی و انرژی وابستگی زیادی دارد.

• AUD و NZD اغلب با هم حرکت می‌کنند، چون استرالیا و نیوزیلند شریک تجاری نزدیک هستند.
• دلار کانادا ارتباط نزدیکی با نفت دارد، چون انرژی بخش مهمی از صادرات کاناداست.
• وقتی قیمت نفت بالا می‌رود، دلار کانادا غالباً تقویت می‌شود و این می‌تواند USD/CAD را پایین بکشد.

بنابراین قیمت کالاها یک عامل مشترک می‌شود که این گروه از جفت‌ها را به هم وصل می‌کند.

چطور فضای ریسک‌پذیری و جریان‌های دارایی امن همبستگی را تغییر می‌دهد

«احساس ریسک» یعنی حال‌وهوای کلی بازار. در روزهای «ریسک‌پذیری (Risk-on)»، معامله‌گران به سمت ارزهای با بازده بالاتر و مرتبط با رشد می‌روند. در روزهای «ریسک‌گریزی (Risk-off)»، سرمایه به سمت دارایی‌های امن‌تر مثل دلار آمریکا، فرانک سوئیس و ین ژاپن می‌رود.

• Risk-on: AUD، NZD و ارزهای رشد‌محور معمولاً با هم تقویت می‌شوند.
• Risk-off: ین و فرانک تقویت می‌شوند و ارزهای پرریسک‌تر افت می‌کنند.

این جریان‌ها می‌توانند موقتاً بعضی همبستگی‌ها را قوی‌تر کنند و حتی بعضی روابط را برعکس کنند. در شرایط هراس، رفتاری که معمولاً دیده می‌شود ممکن است تغییر کند.

چطور از جفت‌ارزهای همبسته در معامله استفاده کنیم

دانستن مفهوم کافی نیست؛ کاربرد آن مهم است. CFD به شما اجازه می‌دهد از یک پلتفرم، هر جفت‌ارز را «خرید (لانگ)» یا «فروش (شورت)» کنید؛ یعنی از روند صعودی یا نزولی سود/زیان بگیرید. در ادامه چهار روش عملی برای استفاده از همبستگی آمده است.

۱) جلوگیری از ریسک بیش از حدِ ناخواسته

رایج‌ترین اشتباه، ریسک بیش از حد است؛ یعنی چند معامله باز می‌کنید که در عمل یک شرط مشترک هستند. مثال:

• EUR/USD، GBP/USD و AUD/USD را هر کدام با یک لات استاندارد خرید می‌گیرید. (لات استاندارد یعنی اندازه رایج قرارداد در فارکس.)
• هر سه همبستگی مثبت دارند و از تضعیف دلار اثر می‌گیرند.
• اگر دلار ناگهان قوی شود، هر سه هم‌زمان زیان می‌دهند.
• تصور می‌کردید سه معامله دارید، اما در واقع یک ریسک بزرگ را سه برابر کرده‌اید.

برای جلوگیری، قبل از اضافه کردن معاملات، همبستگی را بررسی کنید و «حجم معامله» را طوری تنظیم کنید که ریسک واقعی کنترل شود.

۲) استفاده از همبستگی برای تنوع‌سازی

همبستگی برای تنوع‌سازی هم مفید است؛ یعنی پخش کردن ریسک بین معاملاتی که همه با هم حرکت نمی‌کنند.

• جفت‌هایی با همبستگی کم یا ترکیبی انتخاب کنید.
• حساب را پر از جفت‌هایی نکنید که هم‌زمان بالا و پایین می‌روند.
• در کنار معاملات مبتنی بر دلار، چند «جفت کراس» هم اضافه کنید؛ مثل EUR/GBP. (جفت کراس یعنی جفتی که دلار آمریکا در آن نیست.)

تنوع‌سازی واقعی می‌تواند نوسان رشد سرمایه (منحنی موجودی) را نرم‌تر کند. ریسک را حذف نمی‌کند، اما احتمال زیان هم‌زمان همه معاملات را کمتر می‌کند.

۳) پوشش ریسک با جفت‌های دارای همبستگی منفی

پوشش ریسک یعنی آگاهانه از همبستگی منفی استفاده کنید: دو موقعیت می‌گیرید که معمولاً خلاف جهت هم حرکت می‌کنند تا یکی ضربه دیگری را کمتر کند. مثال ساده:

• EUR/USD را خریده‌اید اما از انتشار یک داده مهم آمریکا نگرانید.
• یک موقعیت کوچک‌تر خرید در USD/CHF باز می‌کنید که معمولاً همبستگی معکوس دارد.
• اگر EUR/USD با تقویت دلار افت کند، ممکن است USD/CHF رشد کند و بخشی از زیان را جبران کند.

در CFD انجام این کار ساده است، چون از یک حساب می‌توانید خرید یا فروش بگیرید، بدون این‌که خودِ ارز را نگه دارید.

۴) خواندن «ماتریس همبستگی» در فارکس

ماتریس همبستگی یک جدول شبکه‌ای است که ضریب همبستگی بین چند جفت‌ارز را یک‌جا نشان می‌دهد. عدد مثبت یعنی حرکت همراه، عدد منفی یعنی حرکت مخالف. یک نمونه ساده و آموزشی:

برای خواندن، دو جفت‌ارز را انتخاب کنید و عدد محل تلاقی سطر و ستون را ببینید. یک ابزار آنلاین محاسبه همبستگی یا ابزار زنده می‌تواند این اعداد را به‌روز کند. حتماً «بازه زمانی» را بررسی کنید؛ چون ماتریس یک‌ساعته می‌تواند با ماتریس ماهانه بسیار متفاوت باشد.

ریسک‌ها و محدودیت‌های همبستگی جفت‌ارزها

همبستگی ابزار مهمی است، اما محدودیت دارد. اگر آن را قانون ثابت بدانید، احتمال زیان بالا می‌رود. این سه نکته را در نظر بگیرید.

۱) آیا همبستگی‌ها در طول زمان تغییر می‌کنند؟

بله. همبستگی دائمی نیست و با نرخ بهره، سیاست‌های بانک مرکزی و رویدادهای جهانی تغییر می‌کند.

• ممکن است ضریب +0.9 این ماه، ماه بعد به +0.4 برسد.
• رویدادهای بزرگ می‌توانند روابط را سریع عوض کنند.

با داده‌های جدید کار کنید. اعداد قدیمی می‌توانند گمراه‌کننده باشند و یک روش معاملاتی را خراب کنند.

۲) چرا همبستگی به معنی علت و معلول نیست

همبستگی فقط «همراهی حرکت» را نشان می‌دهد، نه این‌که یکی باعث حرکت دیگری شده باشد. گاهی هر دو صرفاً زیر تاثیر یک عامل مشترک هستند؛ مثل دلار آمریکا.

• فرض نکنید یک جفت‌ارز، جفت دیگر را کنترل می‌کند.
• روش معامله را فقط روی یک الگوی آماری بی‌منطق نسازید.

همبستگی‌ای که دلیل اقتصادی روشن دارد، قابل‌اعتمادتر از یک شباهت تصادفی در آمار است.

۳) همبستگی چطور ریسک را بزرگ‌تر می‌کند

اگر بی‌دقت استفاده شود، همبستگی ریسک را بیشتر می‌کند.

• چیدن چند معامله خرید روی جفت‌های همبستگی مثبت، در برگشت بازار زیان را بزرگ می‌کند.
• پوشش ریسک با حجم نامناسب می‌تواند شما را از هر دو طرف در معرض زیان بگذارد.
• اگر در بحران همبستگی از بین برود، برنامه‌ای که به آن وابسته است آسیب می‌بیند.

پس این پرسش هم مهم است: کدام جفت‌ارزها همبستگی ندارند؟ جفت‌هایی از اقتصادهای بسیار متفاوت و بدون ارز مشترک، به‌ویژه برخی «کراس‌های اگزوتیک» (جفت‌های کم‌معامله‌تر و پرنوسان‌تر با ارزهای کشورهای کوچک‌تر) معمولاً همبستگی ضعیف‌تری دارند.

سوالات متداول

سوال ۱: جفت‌ارزهای همبسته چیستند؟

جفت‌ارزهای همبسته، جفت‌هایی هستند که قیمتشان معمولاً به‌صورت مرتبط حرکت می‌کند. بعضی هم‌جهت حرکت می‌کنند (همبستگی مثبت) و بعضی خلاف جهت (همبستگی منفی). این ارتباط معمولاً از ارز مشترک یا عامل مشترک بازار می‌آید.

سوال ۲: کدام جفت‌ارزها معمولاً هم‌جهت حرکت می‌کنند؟

EUR/USD و GBP/USD معمولاً هم‌جهت حرکت می‌کنند؛ AUD/USD و NZD/USD هم اغلب همین‌طور هستند. دلیلش ارز مشترک یا عامل اقتصادی مشترک است که همبستگی مثبت می‌سازد.

سوال ۳: کدام جفت‌ارزها معمولاً خلاف جهت حرکت می‌کنند؟

EUR/USD و USD/CHF معمولاً خلاف جهت حرکت می‌کنند. همچنین در بسیاری از شرایط AUD/USD و USD/CAD هم رفتار معکوس دارند. این حالت اغلب وقتی دیده می‌شود که دلار آمریکا در دو جفت در جایگاه‌های متفاوت (یک‌بار ارز اول و یک‌بار ارز دوم) قرار دارد.

سوال ۴: همبستگی فارکس چطور اندازه‌گیری می‌شود؟

همبستگی با ضریب همبستگی سنجیده می‌شود؛ عددی بین +۱ تا -۱. نزدیک +۱ یعنی حرکت همراه، نزدیک -۱ یعنی حرکت مخالف. می‌توانید در اکسل محاسبه کنید یا از ماتریس همبستگی زنده استفاده کنید.

سوال ۵: آیا جفت‌های همبسته می‌توانند ریسک را کاهش دهند؟

بله، اگر درست استفاده شوند. ترکیب موقعیت‌های با همبستگی منفی می‌تواند پوشش ریسک بدهد و ترکیب جفت‌های با همبستگی پایین می‌تواند تنوع‌سازی ایجاد کند. اما اگر چند جفت هم‌جهت را هم‌زمان بچینید، ریسک بیشتر می‌شود؛ بنابراین حجم معامله همچنان مهم است.

معامله آنلاین CFD را همین امروز با VT Markets شروع کنید

اگر آماده ورود به معاملات آنلاین هستید، VT Markets به ابزارها و پلتفرم‌هایی برای شروع دسترسی می‌دهد. با پلتفرم‌هایی مثل MetaTrader 4 (MT4) و MetaTrader 5 (MT5) معامله کنید که برای سرعت، پایداری و امکانات پیشرفته طراحی شده‌اند.

تازه‌کار هستید؟ می‌توانید با حساب دمو VT Markets بدون ریسک تمرین کنید و بعد سراغ حساب واقعی CFD بروید.